Houtrot voorkomen: waar begint het?

Water, niet ouderdom

Houtrot ontstaat niet door leeftijd, maar door vocht. Hout dat na een regenbui steeds weer opdroogt, blijft gezond, ook na tientallen jaren. Hout dat weken of maanden vochtig blijft, wordt een voedingsbodem voor schimmels die de houtvezels afbreken. Als grens wordt vaak een houtvochtgehalte van ongeveer twintig procent genoemd. Daaronder krijgen die schimmels weinig kans.

Een intacte verflaag houdt regenwater buiten. Het probleem is de kleine opening: een haarscheur, een kier bij een verbinding, een kale plek na een stootje. Daar komt water binnen, en de verf eromheen houdt het daarna vast. Zo kan hout achter een redelijk ogende verflaag al zacht zijn. Voorkomen draait daarom om twee dingen: water buiten houden, en water dat toch binnenkomt snel laten verdwijnen.

De plekken waar het begint

Bij een rondgang langs de woning zijn dit de plekken om op te letten:

• Onderdorpels van ramen en deuren. Hier loopt al het regenwater langs en blijft het water het langst staan.
• Hoekverbindingen van kozijnen en ramen. Door de werking van het hout gaan de naden een fractie open en trekt water erin.
• De voet van kozijnstijlen, waar ze op het metselwerk of op een neut staan.
• Kopse kanten, zoals de onderkant van een deur of het eind van een boeideel. Hout zuigt in de lengterichting veel sneller water op dan via het oppervlak.
• Kitnaden tussen glas en kozijn of tussen kozijn en muur die zijn uitgedroogd, gescheurd of losgekomen.
• Boeidelen en windveren onder een lekkende of overlopende dakgoot.
• Glaslatten en de onderkant van het glas aan de binnenkant, waar condens naar beneden loopt.

Kleine gewoonten die veel schelen

Het meeste houtrot is te voorkomen met een vaste ronde rond het huis. Neem er op een droge dag de tijd voor, met een trapje en een zaklamp. Kijk niet alleen naar de verf, maar vooral naar de overgangen: waar hout op steen staat, waar glas in het hout zit en waar twee stukken hout samenkomen. Bij een verdachte plek op een onderdorpel zegt een voorzichtige prik meer dan kijken: gezond hout geeft niet mee.

Maak kozijnen en dorpels af en toe schoon. Vuil en groene aanslag houden vocht vast, en op een schone ondergrond ziet u beschadigingen eerder. Houd ook de afwatering vrij: een verstopte dakgoot die overloopt of een waterslag waar water op blijft staan, zet hout onnodig onder water. Meer controles voor het hele huis staan in de voorjaarscheck van uw woning.

Binnen helpt ventileren. Condens die elke ochtend langs het glas op de onderdorpel loopt, maakt ook binnenkozijnen nat. Roosters open en vochtige lucht afvoeren voorkomt dat. Zie ook condens op ramen.

Onderhoud dat houtrot voorkomt

Buitenschilderwerk beschermt het hout tegen water en zonlicht. Hoe vaak het nodig is, hangt af van de ligging, de verfsoort en de staat van het hout. Gemiddeld komt dat neer op elke vijf tot zeven jaar, met tussentijds bijwerken van de zonkant en de onderdorpels. In hoe vaak buitenschilderwerk nodig is leest u meer over die cyclus.

Bij goed onderhoud worden verbindingen en naden niet alleen overgeschilderd, maar eerst gedicht. Open naden worden uitgeslepen en gevuld, oude kitnaden worden vernieuwd met kit die bij de toepassing hoort, en kaal hout krijgt eerst grondverf voordat er lak op komt. Kopse kanten worden extra goed afgesloten.

Kies bij herstel en nieuw hout een houtsoort die buiten duurzaam is. Waar een kozijnstijl rechtstreeks op nat metselwerk staat, voorkomt een kozijnneut van hardsteen of kunststof dat het hout water opzuigt uit de steen.

Let bij een nieuwe of herstelde onderdorpel op de vorm. Een dorpel hoort water van het kozijn af te laten lopen, met voldoende afschot aan de bovenkant en een waterhol aan de onderkant, een groefje dat voorkomt dat druppels terugkruipen naar het kozijn. Een vlakke dorpel waar water op blijft staan, rot hoe goed hij ook geschilderd is. Snoei verder klimop en struiken weg bij kozijnen en houten gevelbekleding, want hout dat in de schaduw van natte bladeren staat, droogt slecht op.

Is er al houtrot, dan is herstellen op tijd veel kleiner werk dan wachten. Hoe dat gaat, staat in houtrot in kozijnen herstellen. Wat preventief onderhoud kost, wordt vooral bepaald door hoeveel houtwerk er is, hoe goed het bereikbaar is en in welke staat verf en kit zijn. Hoe eerder u erbij bent, hoe minder herstelwerk er in die prijs zit.

Onderhoud door Van der Lugt

Van der Lugt schildert en onderhoudt buitenhout in Utrecht en omgeving, van kozijnen en deuren tot boeidelen en dakkapellen, met verf van Sikkens, Sigma of Wijzonol. Vinden we bij de voorbereiding houtrot, dan herstellen we dat in dezelfde opdracht. Bij de gratis opname lopen we samen langs het houtwerk en krijgt u een vaste prijs op papier. Bij een woning van meer dan twee jaar oud valt het arbeidsloon van schilderwerk in veel gevallen onder het 9%-tarief voor btw. Meer leest u op schilderwerk in Utrecht.

Veelgestelde vragen

Moet nieuw hout direct geschilderd worden?

Ja. Onbehandeld hout neemt buiten snel vocht op en vergrijst door zonlicht. Nieuw hout krijgt zo snel mogelijk grondverf, ook op de kopse kanten en de kanten die later tegen het metselwerk komen, en daarna een volledig verfsysteem.

Beschermt beits beter tegen houtrot dan verf?

Een dekkende beits of verf beschermt het hout tegen zonlicht en water. Transparante beits laat meer licht door, waardoor het hout eronder sneller verweert en de beits vaker onderhoud nodig heeft. Welke het beste past, hangt af van het hout en de gewenste uitstraling.

Waarom rot de onderdorpel het eerst?

Omdat al het water van het glas en het raam erlangs naar beneden loopt en er het langst blijft liggen. De hoekverbindingen aan de dorpel krijgen bovendien het meeste te verduren door uitzetten en krimpen.

Kan houtrot ook aan de binnenkant van een kozijn ontstaan?

Ja, vooral bij ramen met veel condens of na een lekkage. Binnen gaat het meestal langzamer, maar het principe is hetzelfde: hout dat lang nat blijft, gaat rotten.