Het korte antwoord
Zit de rot plaatselijk en is het hout eromheen gezond, dan is herstellen bijna altijd de beste keuze: het rotte hout eruit, aanvullen met een tweecomponenten houtrotvuller of een ingelijmd stuk nieuw hout, en daarna schilderen. Vervangen komt in beeld als de verbindingen of meerdere delen zijn aangetast, of als het kozijn om andere redenen toch weg moet.
Hoe houtrot ontstaat
Houtrot is het werk van schimmels die hout afbreken. Ze hebben vocht nodig: hout dat lange tijd nat blijft, wordt aangetast; hout dat na een regenbui weer opdroogt niet. Het probleem begint dus bijna altijd met water dat ergens binnenkomt en er niet meer uit kan.
De ingang is meestal klein. Een haarscheurtje in de verf op een hoekverbinding, een kitnaad rond het glas die loslaat, een onderdorpel die net te weinig afloop heeft, of kopshout dat nooit goed is afgedicht. Het water trekt via die opening het hout in, en de verflaag erboven houdt het daarna juist binnen. Daarom ziet u houtrot vaak pas als de verf al bol staat of het hout zacht aanvoelt, terwijl het van binnen al langer bezig is.
In oudere woningen, zoals de jaren-30 wijken in Utrecht, zitten vaak nog originele kozijnen. Die zijn van goede kwaliteit hout, maar hebben veel schilderbeurten en dus veel kansen op een gemiste scheur achter de rug.
“Ik ben ontzettend tevreden over het werk. het contact verliep professioneel en duidelijk. Ze kwamen hun afspraken netjes na en dachten goed mee over kleurkeuze en afwerking. Het schilderwerk zelf is van hoge kwaliteit uitgevoerd. Alles is strak afgewerkt en ze werkten netjes en zorgvuldig, met oog voor detail.”
Zo stelt u vast hoe ver het zit
Een priem of een kleine schroevendraaier is het beste gereedschap. Gezond hout is hard; de punt komt er nauwelijks in. Rot hout is zacht en de punt zakt weg. Bij het lichten breekt rot hout in korte, brosse stukjes in plaats van in lange splinters. Controleer vooral deze plekken:
- De onderdorpel van ramen en deuren, waar water blijft staan.
- De onderkant van de stijlen, waar die op de dorpel aansluiten.
- De hoekverbindingen van ramen en draaiende delen.
- Glaslatten en de sponning onder het glas.
- De onderkant van de voordeur en de deurdorpel.
Herstellen: zo gaat het goed
Herstel staat of valt met het weghalen. Alle aangetaste hout gaat eruit, tot op hard en gezond hout. Dat is vaak meer dan het zichtbare plekje doet vermoeden. Daarna moet het hout droog genoeg zijn; vuller op nat hout hecht slecht en sluit vocht op.
Bij kleinere gaten wordt de rand behandeld met een middel dat het hout verstevigt en de hechting verbetert, waarna een tweecomponenten houtrotvuller in lagen wordt aangebracht. Die hardt uit tot een stevige massa die met het hout meewerkt en goed te schuren is. Na uitharden wordt hij in vorm geschuurd, gegrond en meegeschilderd.
Bij grotere aantasting is nieuw hout beter dan veel vuller. Het rotte deel wordt er strak uitgezaagd en er komt een passend stuk hout in, gelijmd en vastgezet. Soms wordt alleen de onderdorpel of de onderkant van een stijl vervangen, terwijl de rest van het kozijn blijft zitten. Zo houdt u het kozijn in stand met een veel kleinere ingreep dan vervangen.
Na het herstel hoort de oorzaak mee te worden aangepakt. Een kitnaad die water doorliet, wordt vernieuwd. Een glaslat die rot was, wordt vervangen en aan de onderkant goed afgedicht. Een onderdorpel zonder afloop krijgt waar mogelijk een waterslag of een betere afwatering. Anders herstelt u over een paar jaar dezelfde plek opnieuw.
Wanneer vervangen verstandiger is
Herstellen heeft grenzen. In deze gevallen is vervangen van het raam, de deur of het hele kozijn vaak de betere keuze:
- De verbindingen zelf zijn aangetast, waardoor het kozijn zijn stevigheid verliest.
- Meerdere delen van hetzelfde kozijn zijn rot, en u zou meer herstellen dan overhouden.
- Het kozijn staat scheef of ramen en deuren klemmen, ook na herstel.
- U wilt toch beter isolerend glas, en de sponning is daar niet geschikt voor te maken.
- Hetzelfde kozijn is al eerder hersteld en de rot komt steeds terug.
Vervangen: waar u rekening mee houdt
Een nieuw kozijn is meer dan het kozijn zelf. Het glas moet eruit en weer in, de aansluiting met het metselwerk wordt opnieuw afgedicht en aan de binnenkant moeten de dagkanten, vensterbank en het stucwerk vaak worden bijgewerkt. Vervangen in de bestaande stijl is soms belangrijk voor het aanzicht van de straat. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht kan voor het vervangen van kozijnen aan de voorkant een vergunning nodig zijn. Controleer dat altijd vooraf met de vergunningcheck in het Omgevingsloket of bij de gemeente.
Om houtrot voor te zijn, helpt vooral tijdig onderhoud: de verf op tijd bijwerken, kitnaden vervangen voordat ze openscheuren en liggende delen extra aandacht geven. In hoe vaak buitenhout geschilderd moet worden leest u welk ritme daarbij hoort.
Houtrot herstellen door Van der Lugt
Van der Lugt herstelt houtrot in dezelfde opdracht als het schilderwerk: rot hout eruit, nieuw hout of vuller erin en direct afgewerkt. Moet er een deel van het kozijn vervangen worden, dan doen we het timmerwerk zelf. Bij de gratis opname prikken we de kozijnen na en hoort u eerlijk of herstellen nog zin heeft. U krijgt een vaste prijs op papier. Meer op de pagina over onderhoud.
