Een gestucte gevel: hoe blijft die mooi?

Eerst weten welk stucwerk u heeft

Gestuct is niet overal hetzelfde. Bij oudere woningen ligt er vaak een mineraal pleisterwerk op basis van kalk en cement direct op het metselwerk. Bij latere renovaties is soms een sierpleister met korrel aangebracht. En bij woningen die aan de buitenkant zijn geïsoleerd, ligt er een dunne pleisterlaag met wapeningsgaas op isolatieplaten.

Dat verschil bepaalt het onderhoud. Mineraal stucwerk is hard, laat vocht goed door en kan tegen een stootje. Een pleister op buitengevelisolatie is veel dunner en daardoor kwetsbaarder: een fiets die ertegen valt of een te grote plug voor een buitenlamp kan al een deuk of scheur geven. Een pleister op siliconenharsbasis is van zichzelf waterafstotend, en daar moet u bij het schoonmaken en overschilderen rekening mee houden.

Weet u niet wat er op uw gevel zit, tik dan met een knokkel op de pleister. Op een pleister die direct op steen zit, hoort u overal een harde, doffe klank. Klinkt een plek hol, dan heeft de laag daar losgelaten. Bij een gevel met isolatie eronder werkt deze test niet, daar klinkt alles wat holler.

Waar de schade meestal begint

De meeste problemen ontstaan op een paar vaste plekken. Wie daar elk voorjaar even naar kijkt, ziet ze voordat ze groot worden:

• Onder vensterbanken en raamdorpels: zonder voldoende overstek en druipneus loopt regenwater langs de gevel en ontstaan donkere strepen.
• Langs de onderkant van de gevel: opspattend regenwater en vocht uit de grond houden het stucwerk nat, wat groene aanslag en vorstschade geeft.
• Rond kozijnen en doorvoeren: een gescheurde of losgelaten kitnaad laat water achter de pleister lopen.
• Bij regenpijpen en dakgoten: een lekkende naad of een overlopende goot zet steeds hetzelfde stuk gevel onder water.
• Op de noordkant en onder bomen: daar droogt de gevel traag en groeien algen en mos het snelst.
• Bij klimplanten: hechtwortels dringen in haarscheurtjes en trekken bij het verwijderen stukjes pleister mee.

Schoonmaken zonder de pleister te beschadigen

Groene aanslag is vooral een cosmetisch probleem, maar het houdt de gevel ook langer vochtig. Verwijderen gaat het best met een middel tegen groene aanslag dat u laat inwerken, eventueel nagewassen met een zachte borstel en water onder lage druk. Bij hardnekkige zwarte aanslag is soms een tweede behandeling nodig.

Wat u beter niet doet, is de gevel van dichtbij met een hogedrukreiniger te lijf gaan. De straal slijpt de toplaag en de korrel weg, maakt de pleister ruwer zodat vuil zich daarna sneller hecht, en perst water in haarscheurtjes. Dat water bevriest in de winter, en dan bladdert of springt de pleister.

Kijk na het reinigen ook naar de oorzaak. Een gevel die steeds op dezelfde plek groen wordt, krijgt daar meestal te veel water. Een goot schoonmaken, een regenpijp repareren of een struik terugsnoeien doet dan meer dan elk jaar boenen. Lekt de kitnaad rond een kozijn, laat die dan vernieuwen, zie ook kitwerk rond kozijnen buiten.

Scheuren en losse plekken herstellen

Niet elke scheur is even erg. Fijne haarscheurtjes in een netpatroon ontstaan vaak door krimp bij het drogen en zijn vooral een schoonheidsfout, al nemen ze wel water op. Een scheur die schuin vanaf de hoek van een raam loopt, breder wordt of na het dichtmaken steeds terugkomt, wijst op beweging in het metselwerk of de fundering. Die dichtsmeren zonder de oorzaak te kennen, heeft weinig zin.

Haarscheuren worden meestal gevuld met een product dat bij het pleistersysteem hoort, waarna de plek in dezelfde structuur wordt bijgewerkt. Grotere scheuren worden opengezet, gevuld en vaak voorzien van een strook wapeningsgaas, zodat de scheur niet direct terugkomt. Holle plekken worden weggehakt tot op vaste ondergrond en opnieuw opgebouwd.

Het lastigste is een reparatie onzichtbaar maken. In een sierpleister met korrel blijft een herstelde plek vaak zichtbaar als de korrel of kleur net anders is. Daarom wordt een gevel na herstel meestal in zijn geheel overgeschilderd, of wordt een heel vlak van hoek tot hoek opnieuw afgewerkt. Meer over het herkennen van scheuren leest u in scheuren in stucwerk.

Overschilderen: dampopen en de juiste kleur

Een gestucte gevel kan prima geschilderd worden, maar niet met elke verf. Een muur moet vocht dat van binnenuit komt kwijt kunnen. Een dichte verflaag houdt dat vocht vast, en na een paar winters duwt het de verf er in blazen af. Voor gevels wordt daarom een dampopen gevelverf gebruikt die past bij de pleister, zoals een silicaatverf op mineraal stucwerk of een siliconenharsverf op een siliconenharspleister.

Is de gevel eerder met een verkeerde verf geschilderd, dan moet die laag vaak eerst weg. Over een bladderende laag heen schilderen verplaatst het probleem alleen. Hoe u kiest tussen verven en opnieuw pleisteren, staat in buitenmuur schilderen of stucen.

Let ook op de kleur. Donkere kleuren worden in de zon veel warmer dan lichte. Op een pleister op isolatieplaten geeft dat spanning en scheurtjes, en fabrikanten stellen daarom grenzen aan hoe donker u mag kiezen. Wilt u de kleur van de voorgevel veranderen, kijk dan in het Omgevingsloket of bij de gemeente of daar regels voor gelden, zeker bij een monument of in een beschermd stadsgezicht. Van der Lugt geeft daar geen advies over; de vergunningcheck is een goed startpunt.

Gestucte gevel door Van der Lugt

Van der Lugt stuct en schildert gevels in Utrecht en omgeving. Voordat we beginnen, controleren we scheuren, losse lagen en vochtplekken, zodat u vooraf weet welk herstel nodig is. Kitwerk en houtwerk dat aan de beurt is, kunnen in dezelfde opdracht mee. We komen binnen vijf werkdagen langs voor een gratis opname, en daarna krijgt u een vaste prijs op papier. Meer over onze aanpak leest u op de pagina over stucwerk.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet een gestucte gevel geschilderd worden?

Daar is geen vaste termijn voor. Het hangt af van de pleister, de verf, de ligging en hoeveel regen er op de gevel komt. De druppeltest is een goede graadmeter: zodra water in de pleister trekt in plaats van eraf te parelen, is een nieuwe laag verstandig.

Kan ik groene aanslag zelf verwijderen?

Ja, met een middel tegen groene aanslag en een zachte borstel kunt u veel zelf doen. Werk niet met een hogedrukreiniger van dichtbij en volg de gebruiksaanwijzing van het middel, ook voor planten en de afvoer.

Wanneer is het weer goed voor gevelwerk?

Pleister en gevelverf hebben droog weer nodig, zonder vorst in de dagen erna en zonder felle zon of harde wind die het werk te snel laat drogen. Het meeste gevelwerk valt daarom tussen het voorjaar en het begin van de herfst.

Is een scheur in de gevel gevaarlijk?

Meestal niet, de meeste scheuren zitten alleen in de pleister. Loopt een scheur door het metselwerk, wordt hij breder of klemmen ook deuren en ramen, laat dan eerst een bouwkundige naar de oorzaak kijken voordat de gevel wordt hersteld.