Een vergeeld plafond weer wit krijgen: zo pakt u het aan

Waarom gewone muurverf niet werkt

Nicotine, teer, kookvet en roet zijn deels oplosbaar in water, en muurverf is meestal watergedragen. Rolt u die over een vergeeld plafond, dan lost een deel van de vervuiling op in de natte verf en trekt het naar het oppervlak. Schilders noemen dat doorslaan. Het eerste uur ziet het plafond er prachtig wit uit, een dag later komen er gele wolken en randen tevoorschijn.

Een tweede of derde laag helpt maar beperkt, omdat elke laag opnieuw water meebrengt. Bovendien hecht verf slecht op een vettige ondergrond. Boven een fornuis of in een kamer waar jarenlang is gerookt, kan nieuwe verf daardoor na verloop van tijd gaan schilferen.

Hetzelfde geldt voor waterkringen na een lekkage. In de bruine rand zitten opgeloste stoffen uit het plafond en de vloer erboven, en die komen bij een watergedragen verf net zo makkelijk mee naar boven.

Vergeling is ook zelden egaal. Rook en kookdampen stijgen op en volgen de luchtstroom, dus u ziet ze het sterkst boven de bank of de kookplaat, rond lampen en waar warme lucht van de radiator langs het plafond trekt. Hoe groot het verschil is, ziet u pas goed als u een lamp verplaatst of een stuk plafond schoonmaakt.

Eerst kijken wat het is

Niet elke verkleuring vraagt dezelfde aanpak. Kijk voordat u begint goed naar de kleur, de vorm en de plek:

• Egaal geel tot bruin, het donkerst boven de plek waar gerookt werd of rond de lamp: nicotine en teer.
• Een vettige, licht kleverige laag boven het fornuis of rond de afzuigkap: kookvet, vaak met stof erin.
• Grijze of zwarte vegen boven een kaars, open haard of oude gaskachel: roet.
• Bruine kringen met een scherpe rand: een oude of nog actieve lekkage.
• Zwarte puntjes in een hoek of langs de buitenmuur: schimmel, die een andere aanpak vraagt.

Stap voor stap naar een wit plafond

Het is verleidelijk om meteen te gaan rollen, maar een wit plafond dat wit blijft, zit vooral in de voorbereiding. Gaat het om schimmel en niet om nicotine of vet, lees dan eerst schimmel op het plafond van de badkamer, want daar hoort een andere behandeling bij.

Kies voor de afwerking een echte plafondverf, zo mat mogelijk. Elke glans laat bij licht dat schuin door het raam valt de rolbanen en kleine oneffenheden zien. Rol de laatste baan in de richting van het raam, dan vallen eventuele strepen in de lichtrichting en ziet u ze nauwelijks. Werk een heel plafond in één keer af zonder te pauzeren, want een aanzet in verf die al half droog is, blijft zichtbaar.

Bij een plafond met nicotine of kookvet ziet de aanpak er zo uit:

• De ruimte leeg of afgedekt, de vloer beschermd, lampen eraf en de stroom van die groep uit.
• Ontvetten met een geschikt reinigingsmiddel, in vakken van een paar vierkante meter, met een spons die u vaak uitspoelt.
• Naspoelen met schoon water tot er geen kleur meer op de spons komt. Reinigingsmiddel dat achterblijft, hindert de hechting.
• Goed laten drogen, met een raam open.
• Gaatjes en scheurtjes vullen, bijschuren en stofvrij maken.
• Het hele plafond voorzien van een isolerende grondverf, die de resterende vervuiling afsluit.
• Twee lagen matte plafondverf, nat in nat in banen vanaf het raam, zodat er geen aanzetten zichtbaar zijn.

Als schilderen niet genoeg is

Soms is het plafond zelf de zwakke plek. Een oud plafond met veel lagen saus, waarvan de onderste kalklaag poedert, kan na een nieuwe laag verf gaan bladderen of in vellen loslaten. Dan moeten de losse lagen er eerst af, of wordt het plafond opnieuw gestuct of gespoten.

Ook een plafond met veel scheuren, oude reparaties of een structuur die u eigenlijk kwijt wilt, is eerder een kandidaat voor stucwerk dan voor een nieuwe verflaag. Isoleren en schilderen maakt een plafond wit, maar niet strak. Wat beter past, leest u in plafond stucen of spuiten.

Bij een lekkagevlek geldt een eigen volgorde: eerst de oorzaak oplossen, dan het plafond helemaal laten opdrogen, en pas daarna isoleren en schilderen. Een vlek die na het schilderen terugkomt, betekent bijna altijd dat er nog vocht in zit. Meer daarover in vochtplekken op muur en plafond.

Om te voorkomen dat een nieuw plafond weer vergeelt: rook niet binnen, laat de afzuigkap bij het koken aan staan en ventileer na koken en douchen. Kaarsen en een open haard geven roet dat langzaam op het plafond neerslaat.

Plafond schilderen door Van der Lugt

Van der Lugt schildert plafonds en wanden in Utrecht en omgeving, en doet ook het stucwerk als een plafond meer nodig heeft dan verf. Bij de opname kijken we wat er op uw plafond zit en welke aanpak past. Voor woningen die ouder zijn dan twee jaar geldt op het arbeidsloon van schilderwerk in veel gevallen het verlaagde btw-tarief van 9%. Daarna krijgt u een vaste prijs op papier, geen richtprijs. Meer op de pagina over schilderwerk.

Veelgestelde vragen

Kan ik een vergeeld plafond zelf schilderen?

Dat kan, als u de volgorde aanhoudt: ontvetten, naspoelen, drogen, isoleren en dan schilderen. Een plafond is wel zwaar werk, en een egaal resultaat zonder banen vraagt ervaring en tempo.

Hoe lang moet de isolerende grondverf drogen?

Dat verschilt per product. Sommige isoleermiddelen zijn binnen een paar uur overschilderbaar, andere hebben een nacht nodig. Houd de tijd op de verpakking aan, ook als de laag eerder droog aanvoelt.

Ruikt een isolerende grondverf sterk?

Varianten op oplosmiddelbasis ruiken sterk en vragen goede ventilatie. Er zijn ook watergedragen isoleermiddelen met minder geur, al sluiten die niet elke vervuiling even goed af. Bij zware nicotine kiezen schilders vaak de sterkere variant.

Moet ik de wanden ook doen?

Waar gerookt is, zitten nicotine en geur meestal ook in de wanden, het houtwerk en de gordijnen. Wie alleen het plafond wit maakt, ziet het verschil met de wanden direct. Behandel de wanden dan op dezelfde manier.