Een draagmuur eruit: wat is er nodig?

Is de muur dragend?

Een muur is dragend als er een vloer, een andere muur of het dak op rust. Aan de buitenkant is dat niet altijd te zien, maar een paar aanwijzingen helpen. Een muur die op elke verdieping op dezelfde plek terugkomt, is vaak dragend. Ook een muur die haaks op de richting van de vloerbalken staat, draagt vaak die balken. Een dikke, gemetselde muur is verdachter dan een dunne wand van gipsblokken.

In veel jaren-30 woningen in Utrecht rusten de houten balklagen op de gevels en op een middenmuur, bijvoorbeeld tussen de voor- en achterkamer. Dat is precies de muur die mensen het liefst weghalen voor een doorlopende woonkamer. In nieuwbouw, zoals in Leidsche Rijn, dragen vaak de woningscheidende muren de betonvloeren en zijn veel binnenwanden niet dragend. Aannames zijn hier wel gevaarlijk: ook een binnenmuur van kalkzandsteen kan dragend zijn. Let ook op een schoorsteen in of tegen de muur. Die heeft een flink eigen gewicht en loopt vaak door tot in het dak.

Bouwtekeningen geven veel duidelijkheid. Heeft u die niet, dan zijn ze soms op te vragen bij de gemeente. De constructeur beoordeelt de situatie verder ter plekke. Meer over de typische opbouw van deze huizen leest u in jaren-30 woningen in Utrecht renoveren.

Wat de constructeur bepaalt

Een constructeur rekent uit wat er nodig is om de lasten op te vangen als de muur weg is. In de berekening en de tekening staat onder meer:

• Het type en de maat van de balk, meestal staal, soms hout of beton.
• De opleggingen: waar de balk op rust en hoe die punten worden versterkt, bijvoorbeeld met een poer van metselwerk of een stalen kolom.
• Of de fundering onder de opleggingen de geconcentreerde last aankan, of dat er een aparte fundering nodig is.
• Hoe de constructie tijdens het werk tijdelijk wordt ondersteund.
• Of en hoe de staalconstructie tegen brand moet worden beschermd.

Hoe het werk verloopt

Eerst gaat alles uit de muur dat eruit moet: leidingen voor elektra, water en verwarming worden omgelegd. Daarna wordt de constructie boven de muur ondersteund met stalen stempels, vaak aan beide kanten van de muur, zodat de vloer of het dak niet kan zakken als de muur weg is.

Dan worden in de muur sparingen gemaakt voor de opleggingen en wordt de balk geplaatst. De ruimte tussen de balk en de constructie erboven wordt kraakvast opgevuld, meestal met krimpvrije mortel of stalen vulplaatjes. Pas als die mortel voldoende sterkte heeft, gaan de stempels weg en wordt de rest van de muur gesloopt.

Een gemetselde muur slopen geeft veel stof en puin. Alles in de omgeving wordt afgeschermd met stofwanden en afgedekt. Wie in huis blijft wonen, merkt dat een paar dagen flink. In thuis wonen tijdens een verbouwing leest u hoe u die periode doorkomt.

Afwerken: de balk zichtbaar of weggewerkt

Een stalen balk onder het plafond is de eenvoudigste oplossing. Hij wordt afgetimmerd of in een koof gestuct, of bewust zichtbaar gelaten. Wie een volledig vlak plafond wil, kan de balk in de vloer laten opnemen. Dat vraagt meer werk, omdat de vloerbalken dan aan de stalen balk worden opgehangen, en het moet in de berekening staan.

Waar de muur stond, ontstaat een naad in de vloer en het plafond. De vloer aan de ene kant ligt bijna nooit exact op dezelfde hoogte als aan de andere kant. Met egaline of een nieuwe ondervloer wordt dat gelijkgemaakt, zodat er één doorlopende vloer kan komen. Het plafond wordt bij voorkeur over de hele ruimte opnieuw afgewerkt, omdat een reparatie alleen op de naad bij strijklicht zichtbaar blijft. Voor de keukenkant van dit verhaal kunt u een open keuken, de muur eruit lezen.

Vergunning, VvE en papieren

Een dragende muur weghalen raakt de constructie van het huis. Welke regels daarvoor gelden, verschilt per situatie. Van der Lugt geeft geen vergunningsadvies. Zoek het daarom vooraf uit via het Omgevingsloket of de vergunningcheck, of leg uw plan voor aan de gemeente. Bij een monument gelden aanvullende regels.

In een appartement horen dragende muren vrijwel altijd tot de gemeenschappelijke delen van het gebouw. Dan heeft u ook toestemming van de VvE nodig, ook als de muur helemaal binnen uw woning staat. Kijk in de splitsingsakte en het reglement.

Bewaar de berekening en tekening van de constructeur bij de papieren van uw huis. Bij verkoop of een latere verbouwing wil een koper of constructeur weten wat er is veranderd. De prijs van een doorbraak hangt af van de breedte van de opening, de berekening, het staal, de opleggingen en eventuele fundering, het omleggen van leidingen en de afwerking van vloer, wanden en plafond.

Een doorbraak met Van der Lugt

Van der Lugt maakt doorbraken in Utrecht en omgeving als onderdeel van een uitbouw of totaalrenovatie, en werkt daarna zelf de wanden, het plafond en de vloer af met stucwerk, schilderwerk en een nieuwe vloer. Bij de gratis opname lopen we uw plan en de stappen die erbij horen met u door. U krijgt een vaste prijs op papier. Meer leest u op totaalrenovatie in Utrecht.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik zeker of een muur dragend is?

Zekerheid geeft pas een beoordeling door een constructeur, het liefst met de bouwtekeningen erbij. Aanwijzingen zijn de richting van de vloerbalken, een muur die op elke verdieping terugkomt en de dikte en opbouw van de muur.

Kan de balk in het plafond verdwijnen?

Dat kan, door de balk in de vloerconstructie op te nemen. Dat is meer werk dan een balk onder het plafond, en het moet in de berekening van de constructeur staan.

Hoe lang duurt het weghalen van een dragende muur?

Het plaatsen van de balk zelf gebeurt vaak in een paar dagen, maar daar komen de berekening, het omleggen van leidingen, de uithardingstijd van de mortel en het afwerken van vloer, wanden en plafond bij.

Mag ik zelf een muur weghalen die niet dragend lijkt?

Weet u niet zeker of hij dragend is, laat het dan eerst beoordelen. Ook een muur die niets lijkt te dragen kan leidingen bevatten of bijdragen aan de stijfheid van het huis.