Schimmel in huis: ventilatie, lekkage of koudebrug?

De oorzaak herkennen

Waar en hoe de schimmel verschijnt, verraadt meestal de oorzaak:

• Te weinig ventilatie: schimmel verspreid over een groter vlak, vaak hoog in de ruimte, in slaapkamers, badkamers en achter kasten. Ramen beslaan 's ochtends en het ruikt muf.
• Koudebrug: een scherp begrensde strook of hoek op de koudste plek, zoals de hoek van twee buitenmuren, langs het plafond tegen de gevel of boven een raam. Erger in de winter.
• Lekkage: een vlek met een gele of bruine rand op een plek die niet koud hoeft te zijn, die groter wordt na regen of na het douchen op de verdieping erboven.
• Doorslaand vocht: natte plekken aan de binnenkant van een gevel die op de regen staat, vooral na slagregen.
• Optrekkend vocht: vocht en witte zoutkorrels onderaan de muur, met afbladderende verf tot ongeveer dezelfde hoogte.

Te veel vocht in de lucht

Een huishouden brengt elke dag liters waterdamp in de lucht door koken, douchen, wassen, planten en ademen. Die damp moet het huis uit. In een woning met roosters boven de ramen en afzuiging in keuken, badkamer en toilet gebeurt dat, mits de roosters open staan en de afzuiging werkt. Veel schimmelproblemen ontstaan doordat roosters tegen de tocht zijn dichtgezet, of doordat een oude ventilatiebox nog maar een fractie afzuigt van wat hij ooit deed.

Af en toe luchten met wijd open ramen is geen vervanging voor continu ventileren. Het vocht ontstaat de hele dag door, en in een slaapkamer met de deur dicht loopt de luchtvochtigheid 's nachts snel op. Zet roosters open, laat de ventilatie op de juiste stand staan en maak ventielen en filters schoon. Een hygrometer laat zien hoe het ervoor staat: een luchtvochtigheid tussen ongeveer 40 en 60 procent is gezond, langdurig daarboven is te veel.

Let op na een verbouwing. Wie nieuwe kozijnen met isolatieglas laat plaatsen, ziet soms ineens schimmel op plekken waar die nooit zat. Vroeger was het enkele glas het koudste vlak en condenseerde het vocht daar. Nu het glas warmer is, zoekt de damp de volgende koude plek, en dat is vaak een hoek van de muur. Meer over beslagen ramen leest u in condens op ramen.

Koudebruggen: de koude hoek

Een koudebrug is een plek waar de isolatie van de gevel onderbroken is, of waar die nooit heeft gezeten. Bekende plekken zijn de aansluiting van een betonvloer op de gevel, een betonnen latei boven een raam, een balkonplaat die van binnen naar buiten doorloopt en de hoek waar twee buitenmuren samenkomen. De muur is daar aan de binnenkant kouder, en lucht met een normale luchtvochtigheid condenseert er al.

Meubels maken het erger. Een kast die strak tegen een buitenmuur staat, houdt de warme lucht weg van de muur. Daarachter wordt het koud en vochtig, en de schimmel ontdekt u pas bij het verschuiven. Een infraroodthermometer laat zien welke plekken op de muur kouder zijn dan de rest.

Ventileren helpt bij een koudebrug, maar lost hem niet op. De echte oplossing is de koude plek warmer maken: de spouw isoleren, de aansluiting rond het kozijn verbeteren of de plek aan de binnenkant plaatselijk isoleren. Wanneer u dat het best combineert met ander werk, staat in isoleren tijdens de verbouwing.

Lekkage en vocht van buiten

Een lekkage geeft vocht dat niet uit de lucht komt, maar uit een leiding, een dak of een gevel. Typische bronnen zijn een lekkende afvoer of kitnaad in de badkamer erboven, een dakgoot die overloopt, een dakraam of schoorsteen die niet goed is aangesloten, of een kozijn waar de kit is losgekomen. Na het verhelpen van de lekkage blijft de vlek nog een tijd zichtbaar en moet de plek eerst helemaal uitdrogen.

Doorslaand vocht komt via de gevel: kapotte voegen, scheuren of een gevel die nat wordt door een lekkende goot laten water tot de binnenkant komen. Optrekkend vocht komt van onderaf, uit de grond, en speelt vooral in oudere woningen en bij een vochtige kruipruimte. In beide gevallen is binnen schilderen zinloos zolang de muur nat blijft. Lees ook vochtplekken op muur of plafond.

Schimmel verwijderen en herstellen

Pas als de oorzaak is aangepakt, heeft schoonmaken zin. Een klein oppervlak kunt u zelf behandelen met een schimmelreiniger, met handschoenen en in een goed geventileerde ruimte. Schimmel die diep in het stucwerk, in behang of in kitnaden zit, gaat er niet meer uit; dat materiaal wordt vervangen. Daarna wordt de plek droog gemaakt, zo nodig hersteld en afgewerkt met een verf die bij de ruimte past. Een anti-schimmelverf zonder dat de oorzaak is opgelost, schuift het probleem alleen voor zich uit. Voor de badkamer staat de aanpak in schimmel op het badkamerplafond.

Bij grote oppervlakken, terugkerende schimmel of bewoners met luchtwegklachten is het verstandig om de oorzaak door een deskundige te laten onderzoeken.

Vocht en schimmel aanpakken met Van der Lugt

Van der Lugt pakt de herstelkant aan in Utrecht en omgeving: kitnaden vernieuwen, lekkende goten en leidingen herstellen, aangetast stucwerk vervangen en wanden en plafonds opnieuw afwerken. Bij de gratis opname kijken we samen waar het vocht vandaan komt en wat er nodig is, en zeggen we het eerlijk als eerst een andere deskundige moet kijken. U krijgt een vaste prijs op papier. Meer over ons onderhoudswerk leest u op onderhoud in Utrecht.

Veelgestelde vragen

Is schimmel in huis slecht voor de gezondheid?

Schimmel en de vochtige lucht waarin hij groeit, kunnen luchtwegklachten en allergieën verergeren. Neem het daarom serieus, pak de oorzaak aan en bespreek gezondheidsklachten met een arts.

Helpt een luchtontvochtiger?

Tijdelijk wel. Hij haalt water uit de lucht, bijvoorbeeld na een lekkage of in een kamer die moet drogen. Als blijvende oplossing voor een huis dat te weinig ventileert of een koudebrug heeft, bestrijdt hij alleen het gevolg.

Waarom ontstaat schimmel juist in de slaapkamer?

In een slaapkamer komt 's nachts veel vocht vrij door ademen, terwijl deur en raam vaak dicht zijn. Is de kamer bovendien koel, dan condenseert dat vocht op de koudste plekken. Een open rooster en een kier onder de deur maken vaak al verschil.