Mat, zijdeglans of hoogglans: welke verf gebruikt u waar?

Wat glansgraad eigenlijk doet

Glans is de mate waarin een verflaag licht terugkaatst. Een matte laag verstrooit het licht in alle richtingen, een glanzende laag kaatst het terug zoals een spiegel. Daar volgt bijna alles uit. Hoe hoger de glans, hoe beter elke oneffenheid zichtbaar wordt: een plamuurplek, een rolstreep of een golf in het stucwerk springt eruit zodra er licht schuin op valt.

Tegelijk is een glanzende laag dichter en gladder. Vuil hecht er minder aan en een vochtige doek haalt het makkelijk weg. Een matte laag heeft een iets ruwer oppervlak, en wie er hard over wrijft, kan een glimplek maken. Daar is wel iets aan te doen, want er bestaan matte muurverven die gemaakt zijn om schoongemaakt te worden. Op de verpakking staat dat als de natte schrobvastheid, in klassen van 1 tot 5, waarbij klasse 1 het meest bestand is tegen schrobben.

Glans verandert ook de kleur. Dezelfde kleur oogt in zijdeglans dieper en iets donkerder dan in mat. Wie een kleur uitzoekt op een waaier en die in een andere glansgraad laat mengen, kan dus verrast worden.

Welke glans waar

Er zijn geen harde regels, maar er is wel een logica die de meeste schilders aanhouden. Die begint bij twee vragen: hoe vlak is de ondergrond, en hoe vaak wordt het oppervlak aangeraakt?

Kijk ook naar het licht in de ruimte. Een kamer op het zuiden met grote ramen, of een uitbouw met een lichtstraat, geeft veel strijklicht, en dan is mat nog belangrijker. In een donkere gang kan een zijdemat juist helpen om het beschikbare licht iets beter te verspreiden, mits de wand vlak is.

• Plafonds: extra mat. Een plafond krijgt veel strijklicht van ramen en lampen, en elke glans maakt dat zichtbaar.
• Wanden in woonkamer en slaapkamer: mat. Rustig beeld, en kleine oneffenheden vallen weg.
• Hal, trapopgang en kinderkamer: mat met een hoge schrobvastheid, of zijdemat. Hier komen handen, tassen en fietsen langs.
• Keuken: schrobvaste mat of zijdemat, zeker bij de eettafel en naast het aanrecht.
• Badkamer en toilet: een vochtbestendige muurverf, vaak zijdemat, op plekken buiten de spatzone.
• Deuren, kozijnen, plinten en trapleuningen: lak in zijdeglans. Hoogglans voor een klassieke of juist uitgesproken uitstraling.
• Buitenkozijnen en voordeuren: lak in zijdeglans of hoogglans, afhankelijk van de stijl van het huis.

Wanden: waarom mat bijna altijd wint

In een gemiddelde woning is geen wand perfect vlak. Ook goed stucwerk heeft lichte golvingen, en in oudere huizen, zoals de jaren-30 woningen in Utrecht, staan wanden soms zichtbaar uit het lood. Een matte verf vergeeft dat. Zijdeglans op een grote wand in de woonkamer laat bij avondlicht elke overgang zien, en dat is zelden de bedoeling.

Daar komt bij dat bijwerken in mat makkelijker is. Een beschadiging in een matte wand kan met dezelfde verf worden bijgestipt zonder dat het opvalt. In zijdeglans geeft een bijgewerkte plek vaak een glansverschil, waardoor u alsnog de hele wand moet doen. Bewaar daarom altijd een restje van de gebruikte verf, met de kleurcode erbij.

Latex is in de volksmond gewoon muurverf op waterbasis. Of die gerold of gespoten wordt, verandert niets aan de glansgraad, wel aan hoe egaal het resultaat is op grote vlakken. Meer daarover in latex spuiten of rollen.

Houtwerk: zijdeglans of hoogglans

Op deuren, kozijnen en plinten werkt het andersom. Houtwerk wordt veel aangeraakt en moet goed schoon te maken zijn, dus daar is lak met glans de norm. Zijdeglans is de rustige keus die bij vrijwel elk interieur past. Hoogglans geeft een strakke, klassieke uitstraling, maar vraagt om een ondergrond die perfect is voorbereid: elke kras, elk korreltje stof en elke plamuurplek blijft zichtbaar.

Binnen werken schilders tegenwoordig meestal met watergedragen lak. Die ruikt minder, droogt sneller en vergeelt minder dan de oude lakken op oplosmiddelbasis, wat vooral opvalt op witte deuren in een donkere gang. Gaat er nieuwe lak op oud werk, dan wordt eerst ontvet en geschuurd, zodat de nieuwe laag goed hecht. Hoe dat stap voor stap gaat, staat in binnendeuren en kozijnen lakken.

Een mooie combinatie in één ruimte is dezelfde kleur in twee glansgraden: de wand mat, de deur en plinten in zijdeglans. Het verschil in glans geeft dan diepte zonder dat er een tweede kleur nodig is.

Wat er misgaat bij de verkeerde keus

De meest gemaakte fout is zijdeglans op een grote wand om hem afwasbaar te maken. Het resultaat is een wand die wel schoon te houden is, maar waarop elke rolstreep, elke aanzet en elke reparatie zichtbaar blijft. Een schrobvaste matte muurverf lost hetzelfde probleem op zonder dat nadeel.

Andersom gaat het ook mis: matte muurverf op een vensterbank of deur. Die wordt dof en vlekkerig en is niet bestand tegen de belasting. Een derde fout is van glansgraad wisselen zonder voorbereiding. Matte verf op een glanzende oude laag hecht slecht als die niet eerst wordt geschuurd of voorzien van een hechtprimer. En een plafond dat vergeeld is door rook of ouderdom, krijgt eerst een isolerende grondlaag, anders komen de vlekken door de nieuwe laag heen. Zie daarvoor een vergeeld plafond weer wit krijgen.

Schilderwerk door Van der Lugt

Van der Lugt schildert binnen en buiten in Utrecht en de regio, met verf van onder meer Sikkens, Sigma en Wijzonol. We denken mee over kleur en glansgraad per ruimte, en na een gratis opname krijgt u een vaste prijs op papier. Meer op schilderwerk in Utrecht.

Veelgestelde vragen

Is matte muurverf slechter afwasbaar?

Niet per se. Kijk naar de natte schrobvastheid op de verpakking. Een matte muurverf in klasse 1 of 2 kunt u gewoon met een vochtige doek schoonmaken, zolang u niet hard boent.

Welke glans kies ik voor een badkamerplafond?

Een vochtbestendige plafondverf, meestal mat of zijdemat. Belangrijker dan de glans is een goede afzuiging, want verf alleen houdt vocht niet tegen.

Kan ik zijdeglans lak over hoogglans heen zetten?

Ja, na ontvetten en licht schuren. Dat schuren is nodig zodat de nieuwe laag hecht, niet om de glans weg te halen.

Wat is het verschil tussen zijdemat en zijdeglans?

Zijdemat heeft een lichte glans en wordt vaak gebruikt voor muurverf in belaste ruimtes. Zijdeglans glanst duidelijk meer en is de gangbare glans voor lak op houtwerk.