Kalkstuc of betonlook op de wand: waar let u op?

Wat is kalkstuc en wat is betonlook?

Kalkstuc is pleister op basis van gebluste kalk, vaak gemengd met fijn marmerpoeder. Het hardt niet alleen uit door te drogen, maar vooral doordat de kalk koolzuur uit de lucht opneemt en weer verandert in kalksteen. Dat proces gaat langzaam en loopt na het opbrengen nog weken door. De kleur zit in de massa, omdat het pigment door de kalk heen wordt gemengd. Door de laatste laag met een stalen spaan te comprimeren ontstaat een zachte glans en de typische wolkerige tekening. Bekende varianten zijn marmorino en tadelakt.

Betonlook is een verzamelnaam. Soms gaat het om een minerale pleister op cementbasis, soms om microcement, een dunne mortel met kunststof toevoegingen die ook op vloeren en in badkamers wordt gebruikt, en soms om een spachteltechniek met een speciale verf. Het uiterlijk lijkt op elkaar, maar de eigenschappen verschillen flink. Microcement is harder en beter bestand tegen water, kalkstuc is dampopen en voelt zachter aan.

Wat beide gemeen hebben: geen twee wanden zijn gelijk. De sporen van de spaan, de wolken en de kleurverschillen zijn juist de bedoeling. Zoekt u een volledig egale wand, dan bent u beter af met glad stucwerk en latex of muurverf.

De ondergrond bepaalt het resultaat

Deze afwerkingen zijn maar een paar millimeter dik. Ze verbergen geen bulten, holle hoeken of slecht weggewerkte naden. Strijklicht van een raam of een rij spots laat elke oneffenheid in de ondergrond juist extra goed zien. Een goede kalk- of betonlookwand begint daarom met een vlakke wand, net zo strak als voor een sauslaag.

Nieuw gipsstucwerk moet eerst helemaal droog zijn. Daarna komt een hechtprimer, vaak met fijn kwartszand erin, zodat de decoratieve laag grip heeft op het gladde gips. Op gipsplaten worden de naden gewapend en gevuld. Een scheur in de ondergrond komt vroeg of laat door de dunne toplaag heen, dus scheuren worden eerst hersteld en de oorzaak wordt bekeken. Lees daarover ook scheuren in stucwerk.

Bestaande verf kan een probleem zijn. Losse of zachte verflagen en oude latex die slecht hecht, gaan eraf. Een stevige, goed hechtende laag kan meestal blijven, mits die geschuurd en voorgestreken wordt volgens de voorschriften van het systeem. Loop vooraf deze punten na:

• Is de wand vlak bij strijklicht, ook in de hoeken en langs kozijnen?
• Is nieuw stucwerk of een nieuwe dekvloer in de ruimte volledig droog?
• Zijn er scheuren, holle plekken of losse lagen die eerst hersteld moeten worden?
• Komen er nog leidingen, stopcontacten of spots in de wand? Die gaan er eerst in.
• Welke primer schrijft de fabrikant van het systeem voor op deze ondergrond?

Keuken en badkamer: waar het wel en niet kan

Kalk is van nature dampopen en sterk basisch. Dat helpt in een vochtige ruimte, omdat vocht weer kan uitdampen en schimmel het lastig heeft op een basisch oppervlak. Toch is kalkstuc niet waterdicht. Op plekken waar het echt nat wordt, zoals achter een wastafel of naast een kookplaat, trekken water, vet en zeep erin en ontstaan vlekken die er niet meer uit gaan.

Tadelakt is de uitzondering in de kalkfamilie. Het wordt na het opbrengen met zwarte zeep ingewreven en met een gladde steen gepolijst, waardoor het water afstoot. Dat is specialistisch werk en het vraagt onderhoud. Microcement wordt in douches gebruikt, maar alleen als onderdeel van een compleet systeem met een waterdichte laag eronder en een afsluitende sealer erop. Een losse betonlookverf hoort niet in de douche.

Een oplossing die in de praktijk goed werkt: tegels of een glasplaat in de directe spatzone en een decoratieve afwerking op de rest van de wand. Meer over wat er in een natte ruimte kan, staat in stucwerk in de badkamer.

Onderhoud en herstel

Een kalkwand wordt mooier met de jaren, maar is gevoeliger dan een geschilderde muur. Vetvlekken en rode wijn trekken erin. Een impregnering of was maakt het oppervlak minder zuigend zonder de uitstraling te veranderen. Afnemen doet u met een vochtige doek, zonder agressieve schoonmaakmiddelen of schuurspons.

Betonlook en microcement worden meestal afgewerkt met een sealer. Die maakt de wand goed afwasbaar, maar een matte sealer kan na verloop van tijd lichte gebruikssporen laten zien op plekken die vaak worden aangeraakt, zoals rond een lichtknop.

Een kras of deuk is te herstellen, maar een plekreparatie blijft meestal zichtbaar, omdat de nieuwe laag anders opdroogt dan de oude. Bij een opvallende beschadiging wordt daarom vaak het hele wandvlak tot de eerstvolgende hoek opnieuw gedaan. Boor gaten voor schilderijen, planken en de televisie daarom bij voorkeur voordat de afwerking erop komt, of leg in elk geval vooraf vast waar ze komen.

Wat de prijs bepaalt

Een decoratieve afwerking is handwerk in meerdere lagen, met wachttijd tussen de lagen. De prijs hangt vooral af van de staat van de ondergrond, het aantal vierkante meters, het gekozen systeem en het aantal hoeken, dagkanten en nissen. Een grote open wand gaat sneller dan een trapgat of een wand vol sparingen.

Ook de voorbereiding telt mee. Moet de wand eerst glad gestuct worden, dan is dat een aparte stap met een eigen droogtijd. Gaat het om een woning die ouder is dan twee jaar, dan valt het arbeidsloon voor stucwerk in veel gevallen onder het btw-tarief van 9%. Voor het verschil met gewone sierpleister kunt u ook sierpleister of glad stucwerk lezen.

Stucwerk door Van der Lugt

Van der Lugt maakt wanden en plafonds vlak en strak in Utrecht en omgeving, met aandacht voor hoeken, aansluitingen en de droogtijd voordat er iets op mag. Twijfelt u tussen een decoratieve afwerking en een strak gestucte wand, dan bespreken we bij de gratis opname wat bij uw ruimte past en wat de ondergrond nodig heeft. Daarna krijgt u een vaste prijs op papier. Hoe we werken, staat op stucwerk in Utrecht.

Veelgestelde vragen

Kan kalkstuc over een bestaande geverfde muur?

Vaak wel, als de verf goed hecht. De wand wordt geschuurd, ontvet en voorzien van een hechtprimer die bij het systeem hoort. Bladdert de verf of komt die mee met een stuk tape, dan moet die eerst worden verwijderd.

Is betonlook geschikt voor een douchewand?

Alleen microcement of een vergelijkbaar systeem dat daarvoor bedoeld is, met een waterdichte laag eronder en een sealer erop. Betonlookverf of een minerale pleister zonder dat systeem is niet geschikt voor de directe douchezone.

Hoe lang duurt het voordat de wand klaar is?

Dat hangt af van het aantal lagen en de droogtijd per laag, die door temperatuur en ventilatie wordt bepaald. Kalk hardt na het opbrengen nog weken na. Ga in die periode voorzichtig met de wand om en hang er nog niets zwaars tegenaan.

Kan ik er later gewoon overheen schilderen?

Ja, maar dan verdwijnt het effect. Een gesealde betonlook moet eerst geschuurd en voorgestreken worden, anders hecht de verf niet. Kalkstuc kan worden overgeschilderd met een dampopen verf, bijvoorbeeld op kalk- of silicaatbasis.